1 września 2026 roku uczniowie wracają do szkół, ale tym razem początek roku oznacza znacznie więcej niż tylko nowe plany lekcji, podręczniki i spotkanie z wychowawcą. W polskiej edukacji rozpoczyna się właściwy etap wdrażania Reformy26 "Kompas Jutra". Największe zmiany obejmą na początku przedszkola oraz klasy I i IV szkoły podstawowej, a w kolejnych latach reforma będzie stopniowo rozszerzana na następne roczniki. Zmienia się nie tylko zakres materiału. Większy nacisk ma zostać położony na praktyczne wykorzystywanie wiedzy, współpracę, rozwiązywanie problemów, kompetencje cyfrowe i doświadczenia edukacyjne. Jednocześnie od września obowiązkowa staje się edukacja zdrowotna, pojawiają się zmiany w organizacji części lekcji, nowe podręczniki dla wybranych klas oraz zmodyfikowane ramowe plany nauczania. Dla rodziców oznacza to konieczność zwrócenia uwagi nie tylko na szkolną wyprawkę, ale również na to, według jakiego programu będzie uczyło się ich dziecko i które z nowych zasad dotyczą właśnie jego klasy.

Kiedy zaczyna się rok szkolny 2026/2027 i których uczniów obejmą największe zmiany?

Rok szkolny 2026/2027 rozpoczyna się we wtorek 1 września 2026 roku. Z punktu widzenia reformy nie wszystkie roczniki znajdą się jednak w takiej samej sytuacji. Nowa podstawa programowa zacznie obowiązywać wszystkich wychowanków przedszkoli, oddziałów przedszkolnych i innych form wychowania przedszkolnego, natomiast w szkołach podstawowych jako pierwsze przejdą na nią klasy I i IV. Uczniowie pozostałych klas będą kontynuować naukę według dotychczasowych zasad, a reforma będzie obejmować kolejne roczniki sukcesywnie w następnych latach. Jest to ważna informacja dla rodziców rodzeństwa w różnym wieku. Może się bowiem zdarzyć, że jedno dziecko będzie już uczyło się zgodnie z nową podstawą programową, a drugie pozostanie jeszcze przez pewien czas w dotychczasowym systemie. Ministerstwo zdecydowało się na stopniowe wdrażanie zmian, aby nie zmieniać zasad kształcenia wszystkim uczniom jednocześnie w trakcie rozpoczętego wcześniej cyklu edukacyjnego.

Reforma obejmująca klasy I i IV jest dopiero początkiem większej przebudowy systemu. Nowe podstawy programowe mają być stopniowo wprowadzane do kolejnych klas szkoły podstawowej, natomiast w szkołach ponadpodstawowych zasadniczy etap zmian programowych ma rozpocząć się od 1 września 2027 roku. Oznacza to, że rodzice starszych uczniów nie powinni zakładać, że od września 2026 roku wszystkie licea i technika przechodzą już na całkowicie nową podstawę. Jednocześnie niektóre zmiany organizacyjne dotyczą znacznie szerszej grupy młodzieży. Najważniejszym przykładem jest edukacja zdrowotna, która od tego roku staje się przedmiotem obowiązkowym zarówno w klasach IV-VIII szkoły podstawowej, jak i w określonych klasach szkół ponadpodstawowych. Rok szkolny 2026/2027 będzie więc okresem, w którym równolegle funkcjonować będą elementy nowego i dotychczasowego modelu edukacji.

Na czym polega Reforma26 Kompas Jutra i co zmienia od września 2026 roku?

Jednym z podstawowych założeń Reformy26 jest odejście od modelu, w którym sukces ucznia zależy przede wszystkim od zapamiętania dużej liczby szczegółowych informacji. Nowe podstawy programowe mają mocniej koncentrować się na wiedzy, którą uczeń potrafi wykorzystać, oraz na umiejętnościach przydatnych również poza szkolną klasą. W edukacji wczesnoszkolnej szczególne znaczenie mają kompetencje językowe, matematyczne, cyfrowe i ruchowe, ale także rozwiązywanie problemów, współpraca, kreatywność, krytyczne myślenie oraz umiejętność dbania o siebie i innych. W starszych klasach podobne podejście ma być realizowane na poszczególnych przedmiotach. Nowością są tak zwane doświadczenia edukacyjne, czyli zadania, w których uczeń nie tylko poznaje teorię, ale wykorzystuje wiedzę w praktycznej sytuacji. Celem jest większe zaangażowanie dzieci w proces nauki i pokazanie, że wiadomości zdobywane na różnych lekcjach mogą łączyć się ze sobą i mieć zastosowanie w codziennym życiu.

Nowa podstawa wprowadza również sześć interdyscyplinarnych obszarów tematycznych. Są to bezpieczeństwo i obrona, edukacja medialna, zagadnienia filozoficzne, ekonomiczno-finansowe, klimatyczne oraz kultura. Nie chodzi jednak o sześć kolejnych osobnych przedmiotów dokładanych do planu lekcji. Poszczególne zagadnienia mają pojawiać się w ramach różnych zajęć i pozwalać uczniom patrzeć na problemy z kilku perspektyw. Reforma przewiduje również większą autonomię nauczyciela w części materiału. Oprócz wymagań wspólnych dla wszystkich uczniów pojawiają się zagadnienia do wyboru, dzięki którym nauczyciel może dostosować część zajęć do zainteresowań klasy. Takie wymagania dodatkowe nie mają być sprawdzane podczas egzaminu ósmoklasisty. Dla rodziców istotne jest więc to, że różnice pomiędzy sposobem realizowania niektórych tematów w poszczególnych szkołach mogą stać się większe niż dotychczas, mimo obowiązywania jednej podstawy programowej.

Jak zmieni się plan lekcji uczniów klas I i IV od września 2026 roku?

Jedna z najbardziej konkretnych zmian dotyczy najmłodszych uczniów. W pierwszym etapie edukacyjnym tygodniowy wymiar obowiązkowych zajęć zwiększa się z 20 do 21 godzin. Dodatkowa godzina ma umożliwić realizację nowej podstawy programowej edukacji wczesnoszkolnej. Zmienia się również podejście do organizacji niektórych zajęć. Przepisy doprecyzowują możliwość powierzania prowadzenia wychowania fizycznego nauczycielom WF, którzy mogą realizować część lub wszystkie godziny tych zajęć. W praktyce organizacja może więc różnić się pomiędzy szkołami w zależności od dostępnej kadry i decyzji dyrekcji. Reforma mocniej podkreśla też rozwój podstawowych kompetencji ruchowych oraz znaczenie aktywności fizycznej. Dla pierwszoklasistów rok 2026/2027 będzie więc nie tylko wejściem do nowej szkoły, lecz również rozpoczęciem nauki według systemu, który w kolejnych latach ma objąć całą szkołę podstawową.

Znacznie bardziej widoczne zmiany czekają uczniów rozpoczynających klasę IV. W docelowym planie nauczania pojawia się interdyscyplinarna przyroda realizowana w klasach IV-VI po trzy godziny tygodniowo, a dotychczasową technikę zastępują zajęcia praktyczno-techniczne przewidziane po dwie godziny. Lekcje mają być organizowane w dłuższych blokach, aby uczniowie mogli wykonywać doświadczenia, zadania i projekty, których trudno byłoby zrealizować podczas pojedynczych 45 minut. Od roku szkolnego 2026/2027 nowe rozwiązania planu nauczania zaczynają być wdrażane przede wszystkim w klasie IV i będą w kolejnych latach przesuwać się wraz z uczniami do następnych klas. Dodatkowo przepisy przewidują, że dwie z pięciu godzin języka polskiego tygodniowo w klasach IV-VIII mają być ułożone jako dwugodzinny blok. Ma to umożliwiać między innymi pracę nad dłuższymi tekstami, projektami i zadaniami wymagającymi więcej czasu.

Czy edukacja zdrowotna jest obowiązkowa od września 2026 i czy rodzic może wypisać dziecko?

To jedna z najważniejszych zmian dla bardzo dużej grupy rodzin. Od 1 września 2026 roku edukacja zdrowotna staje się przedmiotem obowiązkowym. W szkołach podstawowych będzie realizowana w klasach IV-VIII zasadniczo w wymiarze jednej godziny tygodniowo, przy czym liczba zajęć w ciągu roku została odpowiednio zmniejszona o godziny przeznaczone na osobny, nieobowiązkowy moduł dotyczący zdrowia seksualnego. W klasie VIII obowiązkowa edukacja zdrowotna ma być prowadzona nie dłużej niż do końca stycznia. Przedmiot obejmuje między innymi zdrowie fizyczne i psychiczne, aktywność, odżywianie, relacje społeczne, profilaktykę uzależnień, bezpieczeństwo w internecie, dojrzewanie oraz funkcjonowanie systemu ochrony zdrowia. W programie znalazły się również zagadnienia dotyczące deepfake'ów, phishingu, kradzieży tożsamości, przemocy, granic osobistych i reagowania na ich przekraczanie.

Rodzice powinni zwrócić uwagę na ważne rozróżnienie. Z obowiązkowej edukacji zdrowotnej jako całości nie można wypisać dziecka tak, jak było to możliwe w poprzednim roku szkolnym. Osobno funkcjonuje jednak przedmiot "edukacja zdrowotna - zdrowie seksualne", który pozostaje nieobowiązkowy. W szkole podstawowej przewidziano dla niego jedną godzinę w ciągu roku w klasach IV-VI oraz po dwie godziny w klasach VII i VIII. Przed rozpoczęciem tych zajęć szkoła ma zorganizować spotkanie informacyjne dla rodziców uczniów niepełnoletnich. Jeżeli rodzic nie chce, aby dziecko uczestniczyło właśnie w tej części, może złożyć dyrektorowi szkoły pisemną rezygnację. W szkołach ponadpodstawowych pełnoletni uczeń może zrezygnować samodzielnie. To rozróżnienie jest istotne, ponieważ obowiązkowa edukacja zdrowotna i nieobowiązkowe zajęcia dotyczące zdrowia seksualnego są od września traktowane jako dwa odrębne elementy.

Czy uczniowie klas I i IV dostaną nowe podręczniki w roku szkolnym 2026/2027?

Wprowadzenie nowej podstawy programowej oznacza także konieczność dostosowania materiałów edukacyjnych. Uczniowie rozpoczynający we wrześniu 2026 roku klasy I i IV mają korzystać z podręczników odpowiadających nowym wymaganiom programowym. Nie oznacza to jednak, że rodzice uczniów publicznych szkół podstawowych muszą samodzielnie kupować cały komplet książek. System dotacji celowych na podręczniki i materiały edukacyjne nadal funkcjonuje. W 2026 roku szkoły podstawowe mogą otrzymywać środki między innymi na podręczniki dla wszystkich uczniów klas I, IV i VII oraz na materiały ćwiczeniowe dla uczniów klas I-VIII. W związku ze zmianami zwiększono również maksymalne kwoty dotacji. Dla klasy IV maksymalna kwota na podręczniki lub materiały edukacyjne została określona na 222 zł na ucznia, natomiast dla klas I-III przewidziano między innymi 119 zł na określone podręczniki oraz 66 zł na materiały ćwiczeniowe.

W praktyce rodzice powinni więc przede wszystkim zaczekać na informacje przekazane przez konkretną szkołę, zamiast kupować podręczniki na własną rękę przed rozpoczęciem zajęć. Szkoła dobiera podręczniki i materiały, a następnie korzysta z systemu finansowania przewidzianego dla uczniów szkół podstawowych. Rodzinny budżet nadal może natomiast obciążać zakup zeszytów, przyborów, stroju sportowego, plecaka czy innych elementów wyprawki wskazanych przez nauczycieli. Szczególnie rodzice czwartoklasistów powinni zwrócić uwagę na listę materiałów przekazaną przez szkołę, ponieważ przejście z edukacji wczesnoszkolnej do systemu przedmiotowego samo w sobie oznacza dużą zmianę organizacyjną, a w 2026 roku dodatkowo nakłada się na rozpoczęcie nowej podstawy programowej. Nie warto więc kierować się wyłącznie listami zakupów używanymi przez starsze rodzeństwo kilka lat wcześniej, ponieważ część materiałów może być już niedostosowana do nowego programu.

Czy od września 2026 będzie więcej nauki praktycznej, projektów i pracy zespołowej?

Jednym z najczęściej podkreślanych elementów reformy jest zwiększenie liczby sytuacji, w których uczeń wykorzystuje wiedzę zamiast jedynie ją odtwarzać. Nowa podstawa programowa wprowadza doświadczenia edukacyjne, czyli działania mające łączyć wiedzę z praktyką. Mogą to być obserwacje, eksperymenty, przygotowywanie projektów, prezentacji, materiałów multimedialnych albo rozwiązywanie konkretnych problemów. W założeniach reformy uczeń powinien częściej pracować samodzielnie i zespołowo, planować zadania, wyciągać wnioski oraz prezentować efekty swojej pracy. Dotyczy to zarówno najmłodszych dzieci, jak i uczniów starszych klas. Dłuższe bloki przyrody, zajęć praktyczno-technicznych czy języka polskiego mają stworzyć nauczycielom możliwość organizowania aktywności, których trudno byłoby przeprowadzić podczas krótkiej, pojedynczej lekcji.

Głośnym elementem Reformy26 jest również tydzień projektowy. W roku szkolnym 2026/2027 szkoły mogą go już organizować w klasach IV-VIII, ale nie jest on jeszcze obligatoryjny dla wszystkich. Obowiązek będzie wdrażany stopniowo - od roku 2027/2028 rozpocznie się od klas IV i V, a następnie będzie rozszerzany na kolejne roczniki. Docelowo uczniowie mają przez określony czas pracować nad projektami łączącymi wiedzę z różnych przedmiotów, na przykład przygotowując przedsięwzięcie społeczne, badawcze, artystyczne lub techniczne. Dla rodziców ważne jest zatem, aby nie traktować każdej informacji o tygodniu projektowym jako obowiązkowej nowości we wszystkich szkołach już we wrześniu 2026 roku. W pierwszym roku placówki mają możliwość wprowadzenia takiej formy pracy, natomiast powszechny obowiązek będzie pojawiał się etapami.

Czy szkoły będą bardziej zwracały uwagę na bezpieczeństwo, internet i sztuczną inteligencję?

Bezpieczeństwo cyfrowe staje się jednym z istotnych elementów nowego podejścia do edukacji. Wśród kierunków polityki oświatowej państwa na rok szkolny 2026/2027 znalazły się higiena cyfrowa, bezpieczne poruszanie się w internecie, krytyczne myślenie oraz odpowiedzialne korzystanie ze sztucznej inteligencji. W nowej edukacji zdrowotnej uczniowie mają poznawać między innymi mechanizmy phishingu, deepfake'ów i kradzieży tożsamości. Jest to odpowiedź na zmianę cyfrowego środowiska, w którym dorastają dzieci. Umiejętność korzystania z internetu ma oznaczać już nie tylko obsługę urządzenia czy wyszukiwarki, ale także ocenianie wiarygodności informacji, rozpoznawanie manipulacji, ochronę własnych danych i rozumienie konsekwencji publikowania materiałów w sieci. Dla rodziców może to być ważna zmiana, ponieważ szkoła ma w większym stopniu podejmować zagadnienia, które dotychczas często pozostawały przede wszystkim przedmiotem rozmów prowadzonych w domu.

Nowe przepisy zwiększają również nacisk na bezpieczeństwo w świecie poza internetem. W klasach IV-VIII co najmniej jedna godzina zajęć z wychowawcą w miesiącu ma zostać przeznaczona na rozwijanie umiejętności dotyczących właściwego zachowania w sytuacjach zagrożenia występujących zarówno w czasie pokoju, jak i wojny. W podstawie programowej znalazł się również interdyscyplinarny moduł dotyczący bezpieczeństwa i obrony. Nie oznacza to militaryzacji codziennych lekcji, lecz mocniejsze zwrócenie uwagi na przygotowanie uczniów do reagowania w sytuacjach kryzysowych. W połączeniu z pierwszą pomocą, edukacją zdrowotną i kompetencjami cyfrowymi tworzy to szerszy obszar edukacji związanej z bezpieczeństwem. Rodzice mogą więc zauważyć, że w planach pracy wychowawców oraz podczas szkolnych wydarzeń częściej pojawiać się będą ćwiczenia, rozmowy i projekty dotyczące właściwego reagowania na różnego rodzaju zagrożenia.

Jak wygląda kalendarz roku szkolnego 2026/2027 i kiedy będą ferie oraz zakończenie zajęć?

Nowy rok szkolny rozpoczyna się 1 września 2026 roku, natomiast zajęcia dydaktyczno-wychowawcze zakończą się 25 czerwca 2027 roku. Zimowa przerwa świąteczna potrwa od 23 do 31 grudnia 2026 roku, a wiosenna przerwa świąteczna została zaplanowana od 25 do 30 marca 2027 roku. Ferie zimowe po raz kolejny odbędą się w różnych terminach w zależności od województwa. Pierwsza grupa będzie odpoczywała od 18 do 31 stycznia, druga od 1 do 14 lutego, natomiast trzecia od 15 do 28 lutego 2027 roku. Wakacje rozpoczną się 26 czerwca i potrwają do 31 sierpnia 2027 roku. Rodzice planujący rodzinne wyjazdy powinni sprawdzić przypisanie swojego województwa do konkretnego terminu ferii, ponieważ podział różni się od rozwiązań znanych z niektórych wcześniejszych lat.

Dla uczniów klas VIII ważne są również terminy egzaminu ósmoklasisty. Zgodnie z harmonogramem ogłoszonym przez Centralną Komisję Egzaminacyjną egzamin w terminie głównym odbędzie się w maju 2027 roku. Język polski zaplanowano na 10 maja, matematykę na 11 maja, a język obcy nowożytny na 12 maja. Mimo rozpoczęcia Reformy26 obecni ósmoklasiści nie będą jeszcze zdawali egzaminu według całkowicie nowej formuły przygotowywanej w związku z reformą. Pierwsze egzaminy ósmoklasisty i matury oparte na nowych rozwiązaniach programowych przewidziano dopiero w kolejnych latach, gdy uczniowie objęci reformą przejdą cały odpowiedni cykl edukacyjny. Rok szkolny 2026/2027 będzie zatem przede wszystkim początkiem stopniowej transformacji, a nie jednorazową wymianą całego systemu edukacyjnego od jednego września.